قرارداد طراحی سایت شامل چه مواردی است؟ چک‌لیست قبل از امضا
قرارداد طراحی سایت فقط برگه‌ای برای ثبت مبلغ و زمان تحویل نیست. یک قرارداد روشن باید مشخص کند دقیقاً چه سایتی ساخته می‌شود، مسئولیت هر طرف چیست، چه چیزهایی جزو پروژه نیست، پرداخت‌ها چگونه انجام می‌شوند و در پایان چه فایل‌ها، دسترسی‌ها و خدماتی به کارفرما تحویل داده خواهد شد.
حداقل باید محدوده پروژه و امکانات، مراحل و زمان‌بندی، مسئولیت تأمین محتوا، تعداد بازبینی‌ها، مبلغ و نحوه پرداخت، هزینه‌های جانبی، وضعیت دامنه و هاست، دسترسی‌ها، مالکیت موارد قابل تحویل، معیارهای فنی، آموزش، نحوه تحویل، دوره رفع ایراد، پشتیبانی پس از تحویل، تغییر درخواست‌ها و شرایط خاتمه همکاری به‌صورت روشن مشخص شوند.
چرا قرارداد طراحی سایت فقط درباره قیمت نیست؟
بسیاری از اختلاف‌های پروژه‌های طراحی سایت از جایی شروع می‌شوند که دو طرف تصور متفاوتی از یک عبارت دارند. برای مثال «طراحی سایت شرکتی کامل» برای کارفرما ممکن است به معنی طراحی ده‌ها صفحه، ورود محتوا، سئو و پشتیبانی باشد؛ در حالی که طراح آن را یک سایت پنج‌صفحه‌ای با امکانات مشخص در نظر گرفته باشد.
قرارداد خوب قرار نیست تمام اتفاق‌های آینده را پیش‌بینی کند. هدف اصلی آن این است که انتظارات قابل‌اندازه‌گیری شوند و هر دو طرف بدانند چه چیزی داخل محدوده پروژه است و چه چیزی نیاز به توافق جدید دارد.
اگر هنوز روند اجرای پروژه برایتان روشن نیست، آشنایی با مراحل طراحی سایت کمک می‌کند بندهای زمان‌بندی، طراحی، توسعه، بازبینی و تحویل را بهتر ارزیابی کنید.
این مقاله یک چک‌لیست اجرایی برای بررسی قرارداد پروژه طراحی سایت است و جایگزین مشاوره حقوقی یا تنظیم قرارداد اختصاصی نیست. موضوعاتی مانند مالکیت، مالیات، فسخ، مسئولیت‌ها، خسارت و حل اختلاف باید با توجه به توافق طرفین، قوانین مرتبط و شرایط همان پروژه تنظیم شوند.
جدول خلاصه بندهای مهم قرارداد طراحی سایت
| موضوع | چه چیزی باید مشخص شود؟ | اگر مبهم بماند چه می‌شود؟ |
|---|---|---|
| محدوده پروژه | نوع سایت، صفحات، امکانات و موارد خارج از پروژه | اختلاف بر سر اینکه چه کاری جزو قیمت بوده است |
| زمان‌بندی | مراحل، زمان تقریبی هر مرحله و وابستگی‌ها | برداشت متفاوت از تاریخ تحویل |
| محتوا | مسئول متن، عکس، محصول و ورود اطلاعات | توقف پروژه به دلیل آماده نبودن محتوا |
| بازبینی | تعداد دفعات یا دامنه اصلاحات | چرخه نامحدود تغییر طراحی |
| پرداخت | مبلغ، مراحل پرداخت و خدمات مشمول هر مرحله | اختلاف مالی یا توقف کار |
| هاست و دامنه | خریدار، مالک حساب، تمدید و هزینه | ابهام در کنترل دارایی‌های اصلی سایت |
| مالکیت و تحویل | فایل‌ها، داده‌ها و مواردی که تحویل داده می‌شوند | اختلاف در پایان پروژه |
| پشتیبانی | مدت، دامنه، کانال ارتباطی و موارد خارج از پشتیبانی | انتظار پشتیبانی نامحدود |
| تغییرات جدید | روش ثبت و قیمت‌گذاری Change Request | افزایش کنترل‌نشده دامنه پروژه |
| خاتمه همکاری | وضعیت کار انجام‌شده، پرداخت و تحویل تا آن مرحله | ابهام درباره تعهدات باقی‌مانده |
محدوده پروژه و امکانات باید دقیقاً مشخص باشد
یکی از مهم‌ترین بندهای قرارداد طراحی سایت، Scope of Work یا محدوده کار است. عبارت‌هایی مانند «طراحی سایت حرفه‌ای»، «سایت کامل» یا «فروشگاه اینترنتی پیشرفته» به‌تنهایی محدوده پروژه را مشخص نمی‌کنند.
بهتر است قرارداد یا پیوست فنی آن مشخص کند چه صفحات و قابلیت‌هایی در پروژه وجود دارند؛ برای مثال صفحه اصلی، درباره ما، تماس، وبلاگ، فرم‌ها، پنل کاربری، فروشگاه، درگاه پرداخت، فیلتر محصول یا قابلیت‌های اختصاصی.
صفحات اصلی، صفحات خدمات، وبلاگ، تماس و صفحات اختصاصی مشخص شوند.
فرم، فروشگاه، عضویت، جستجو، فیلتر، اتصال API یا هر قابلیت ویژه مکتوب شود.
خدماتی که جزو مبلغ نیستند نیز بهتر است تا حد امکان مشخص باشند.
اگر فرد دیگری فقط قرارداد را بخواند، آیا می‌تواند بفهمد دقیقاً چه سایتی قرار است تحویل گرفته شود؟ اگر پاسخ منفی است، محدوده پروژه احتمالاً هنوز بیش از حد مبهم است.
مراحل و زمان‌بندی پروژه چگونه نوشته شود؟
به‌جای ثبت یک تاریخ نهایی بدون توضیح، بهتر است پروژه به مراحل قابل تشخیص تقسیم شود؛ مثلاً دریافت اطلاعات، طراحی ساختار، تأیید طرح، پیاده‌سازی، ورود محتوای توافق‌شده، تست و تحویل.
پیش‌نیازهای شروع مانند پرداخت اولیه، دریافت محتوا یا دسترسی‌ها مشخص شود.
مشخص شود چه خروجی برای تأیید ارائه می‌شود و بازخورد کارفرما چگونه دریافت خواهد شد.
پس از تأیید مرحله طراحی، توسعه و بررسی قابلیت‌های توافق‌شده انجام شود.
شرایط آماده بودن پروژه برای تحویل و مواردی که در این مرحله ارائه می‌شوند روشن باشد.
همچنین بهتر است تأثیر تأخیر در ارائه محتوا، تأیید طرح یا دسترسی‌های موردنیاز بر برنامه زمانی مشخص شود. زمان‌بندی‌ای که فقط طراح را در نظر بگیرد ولی وابستگی‌های کارفرما را نادیده بگیرد، در عمل می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
مسئول تهیه محتوای سایت چه کسی است؟
یکی از ابهام‌های رایج این است که کارفرما تصور می‌کند تولید و ورود تمام متن‌ها، تصاویر و محصولات بخشی از طراحی سایت است، در حالی که طراح ممکن است فقط مسئول پیاده‌سازی صفحات باشد.
اگر ورود اطلاعات جزو پروژه است، بهتر است تعداد تقریبی یا محدوده آن مشخص شود. «ورود محصولات» با «ورود ۳۰ محصول با اطلاعات آماده» تفاوت زیادی دارد.
تعداد بازبینی‌ها و اصلاحات را مشخص کنید
اصلاح طراحی بخشی طبیعی از پروژه است، اما واژه «اصلاح» باید تعریف عملی داشته باشد. تغییر اندازه یک بخش با طراحی دوباره کل صفحه یا اضافه شدن قابلیت جدید یکسان نیست.
می‌توان تعداد Roundهای بازبینی، مرحله‌ای که اصلاح در آن انجام می‌شود و تفاوت بین Revision و Change Request را روشن کرد.
اگر بعد از تأیید ساختار پروژه، قابلیت جدیدی مانند پنل کاربری یا سیستم رزرو درخواست شود، بهتر است از ابتدا مشخص باشد که چنین موردی چگونه بررسی و برآورد می‌شود.
مبلغ و مراحل پرداخت چگونه ثبت شود؟
قرارداد باید مبلغ مورد توافق و شیوه پرداخت را به شکلی قابل فهم ثبت کند. بسته به پروژه ممکن است پرداخت یکجا، مرحله‌ای یا مبتنی بر Milestone باشد.
همچنین بهتر است مشخص شود هر مرحله پرداخت به چه نقطه‌ای از پروژه مرتبط است و هزینه‌های احتمالی خارج از مبلغ اصلی چگونه تأیید خواهند شد.
برای درک بهتر اجزایی که می‌توانند روی برآورد پروژه اثر بگذارند، مقاله هزینه طراحی سایت را نیز می‌توانید بررسی کنید.
نحوه محاسبه مالیات یا هزینه‌های قانونی را نباید از یک الگوی عمومی حدس زد. این موضوع باید بر اساس شرایط طرفین، نوع همکاری و الزامات مرتبط با همان قرارداد روشن شود.
هزینه هاست و دامنه در قرارداد فراموش نشود
قیمت طراحی سایت لزوماً شامل Hosting، Domain، سرویس ایمیل، CDN یا سرویس‌های Third-party نیست. قرارداد باید روشن کند چه مواردی در مبلغ پروژه قرار دارند و کدام هزینه‌ها جداگانه پرداخت یا تمدید می‌شوند.
مشخص شود ثبت، پرداخت، حساب کاربری و تمدید دامنه چگونه مدیریت می‌شود.
نوع سرویس، دوره اولیه و مسئولیت تمدید یا ارتقای آن روشن باشد.
برای دارایی‌های مهم کسب‌وکار، بهتر است وضعیت حساب مالک، اطلاعات تماس و دسترسی به سرویس به‌صورت شفاف تعیین شود تا وابستگی ناخواسته ایجاد نشود.
مالکیت دامنه، فایل‌ها و خروجی پروژه باید روشن باشد
عبارت «مالکیت سایت» می‌تواند چند موضوع متفاوت را در بر بگیرد: دامنه، محتوای کارفرما، فایل‌های اختصاصی پروژه، پایگاه داده، طراحی گرافیکی، نرم‌افزارهای دارای مجوز و سرویس‌های شخص ثالث.
بهتر است قرارداد مشخص کند پس از انجام تعهدات و رسیدن به مرحله تحویل، دقیقاً چه مواردی و با چه شرایطی در اختیار کارفرما قرار می‌گیرد.
برای مثال یک قالب یا افزونه Third-party ممکن است تحت License سازنده خودش باشد. بنابراین نباید درباره مالکیت تمام اجزای نرم‌افزاری سایت با یک عبارت کلی تصمیم‌گیری کرد؛ شرایط هر مورد باید در همان پروژه روشن شود.
دسترسی‌های مدیریتی سایت را از ابتدا مشخص کنید
در پایان پروژه، فقط ظاهر سایت اهمیت ندارد. بسته به ساختار پروژه ممکن است دسترسی WordPress Administrator، Hosting Panel، Domain Registrar، CDN، سرویس ایمیل یا ابزارهای متصل نیز اهمیت داشته باشند.
این به معنی الزام یکسان برای همه پروژه‌ها نیست؛ نوع دسترسی‌ها باید با معماری و توافق همان پروژه متناسب باشد.
سئو و معیارهای فنی را قابل‌اندازه‌گیری تعریف کنید
عبارت‌هایی مانند «سئوی کامل»، «سرعت عالی» یا «سایت صددرصد بهینه» معیار تحویل دقیقی ایجاد نمی‌کنند. اگر خدمات سئو یا بهینه‌سازی فنی جزو پروژه است، بهتر است خروجی مورد انتظار مشخص شود.
مشخص شود صفحات توافق‌شده برای نمایش در اندازه‌های متداول صفحه بررسی می‌شوند.
اگر جزو Scope است، مواردی مانند ساختار عنوان‌ها، تنظیمات پایه یا Sitemap مشخص شوند.
به‌جای وعده مبهم، اقدامات فنی و شرایط تست تا حد امکان مشخص شوند.
طراحی و بهینه‌سازی فنی می‌تواند زیرساخت مناسب‌تری برای سئو فراهم کند، اما نتیجه رتبه‌بندی موتور جستجو به عوامل متعدد و شرایط رقابتی وابسته است. قرارداد طراحی سایت نباید صرفاً با عبارتی کلی، نتیجه قطعی رتبه‌گیری را مفروض بگیرد.
آموزش و تحویل سایت به کارفرما شامل چه چیزهایی باشد؟
مرحله تحویل باید از قبل تعریف شود. صرف اینکه سایت روی اینترنت قابل مشاهده باشد، لزوماً به این معنی نیست که تمام موارد توافق‌شده تحویل شده‌اند.
اگر آموزش مدیریت سایت بخشی از پروژه است، نوع آن نیز بهتر است روشن باشد؛ برای مثال جلسه آنلاین، فایل راهنما، ویدئوی آموزشی یا آموزش بخش‌های مشخص پنل.
دوره رفع ایراد پس از تحویل چیست؟
وجود یک بازه مشخص برای رفع ایرادهای مرتبط با اجرای توافق‌شده می‌تواند مرز بین Bug Fix و توسعه جدید را روشن‌تر کند.
برای مثال اگر فرم تماس جزو Scope بوده و پس از تحویل مشخص شود در شرایط توافق‌شده کار نمی‌کند، این موضوع با درخواست اضافه شدن سیستم تیکتینگ جدید تفاوت دارد.
بهتر است مشخص شود دوره رفع ایراد چه مدت است، چه مواردی را پوشش می‌دهد و چه تغییراتی به‌عنوان قابلیت یا درخواست جدید بررسی می‌شوند.
پشتیبانی در قرارداد طراحی سایت دقیقاً یعنی چه؟
«پشتیبانی رایگان» بدون توضیح، عبارت دقیقی نیست. پشتیبانی ممکن است شامل پاسخ‌گویی فنی، رفع خطا، به‌روزرسانی، Backup، تغییر محتوا، توسعه قابلیت یا فقط برخی از این موارد باشد.
هرچه تعریف پشتیبانی روشن‌تر باشد، احتمال اینکه کارفرما و مجری برداشت متفاوتی از عبارت «پشتیبانی سایت» داشته باشند کمتر می‌شود.
اگر وسط پروژه درخواست جدیدی اضافه شد چه می‌شود؟
تغییر نیازها در پروژه واقعی غیرعادی نیست. مسئله این است که قرارداد برای این وضعیت فرایند مشخصی داشته باشد.
یک Change Request می‌تواند ابتدا از نظر اثر روی زمان، هزینه و بخش‌های دیگر پروژه بررسی شود و سپس در صورت توافق طرفین اجرا شود.
شرایط خاتمه همکاری را هم از قبل روشن کنید
ممکن است پروژه به دلایل مختلف ادامه پیدا نکند. بهتر است قرارداد توضیح دهد در چنین وضعیتی تکلیف کار انجام‌شده، مبالغ پرداخت‌شده یا باقی‌مانده، اطلاعات پروژه و موارد قابل تحویل تا آن مرحله چگونه تعیین می‌شود.
این بخش به شرایط قرارداد و توافق طرفین وابسته است و نمی‌توان یک قاعده عمومی را برای همه پروژه‌ها مناسب دانست. اگر آثار حقوقی این بند برای پروژه مهم است، متن اختصاصی باید متناسب با همان همکاری بررسی شود.
در قرارداد طراحی سایت وردپرسی چه موارد اضافه‌ای را بررسی کنیم؟
در یک قرارداد طراحی سایت وردپرسی علاوه بر بندهای عمومی، چند موضوع فنی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا بخشی از سایت ممکن است بر قالب، افزونه‌ها و سرویس‌های Third-party متکی باشد.
مشخص شود ابزارهای Premium در صورت استفاده با چه License و حسابی تهیه شده‌اند و شرایط ادامه استفاده یا تمدید آن‌ها چیست.
روشن شود Updateهای WordPress، Theme و Plugin در دوره پروژه یا پشتیبانی چگونه مدیریت می‌شوند.
وجود Backup هنگام توسعه با سرویس Backup مستمر پس از تحویل یکسان نیست؛ مسئولیت هر کدام بهتر است مشخص باشد.
دسترسی Administrator و سرویس‌های مرتبط و نحوه تحویل آن‌ها در پایان پروژه مشخص شود.
اگر پروژه از قالب، افزونه یا سرویس پولی استفاده می‌کند، از روی نصب بودن آن روی سایت نتیجه نگیرید که License یا Update آن برای همیشه در دسترس خواهد بود. شرایط License و تمدید باید مشخص شود.
چند مثال از تفاوت بند مبهم و بند دقیق
نمونه‌های زیر صرفاً برای نشان دادن تفاوت در سطح شفافیت هستند و متن حقوقی پیشنهادی برای استفاده مستقیم در قرارداد محسوب نمی‌شوند.
مثال اول: محدوده پروژه
«طراحی یک سایت شرکتی حرفه‌ای و کامل برای کارفرما.»
«محدوده پروژه شامل طراحی و پیاده‌سازی صفحات اصلی، درباره ما، تماس با ما، معرفی خدمات و وبلاگ با امکانات فهرست‌شده در پیوست فنی است.»
مثال دوم: اصلاحات
«اصلاحات سایت تا رضایت کارفرما انجام می‌شود.»
«پس از ارائه طرح، دو مرحله بازخورد برای اصلاحات طراحی در محدوده تأییدشده در نظر گرفته می‌شود؛ قابلیت جدید به‌صورت Change Request بررسی خواهد شد.»
مثال سوم: پشتیبانی
«سایت دارای پشتیبانی رایگان است.»
«دامنه خدمات، مدت پشتیبانی، کانال ثبت درخواست و موارد خارج از پشتیبانی در پیوست خدمات مشخص می‌شود.»
مثال چهارم: تحویل
«پس از تکمیل، سایت به مشتری تحویل می‌شود.»
«در مرحله تحویل، موارد توافق‌شده شامل دسترسی‌های مدیریتی، اطلاعات سرویس‌های مرتبط و آموزش تعیین‌شده در Scope طبق فرایند تحویل پروژه ارائه می‌شوند.»
این نوع جزئیات را هنگام ارزیابی مجری نیز بررسی کنید. در راهنمای انتخاب شرکت طراحی سایت معیارهای دیگری برای مقایسه شرکت یا تیم طراحی سایت توضیح داده شده است.
چک‌لیست پیش از امضای قرارداد طراحی سایت
قبل از امضا، قرارداد را با این سؤال بخوانید: «اگر شش ماه بعد درباره این موضوع اختلاف برداشت ایجاد شود، آیا متن فعلی پاسخ قابل فهمی دارد؟»
چک‌لیست هنگام تحویل سایت به کارفرما
در پایان پروژه فقط صفحه اصلی را نگاه نکنید. تحویل سایت بهتر است با یک بررسی ساختاریافته انجام شود.
سؤالات متداول درباره قرارداد طراحی سایت
قرارداد طراحی سایت باید شامل چه مواردی باشد؟
محدوده پروژه، امکانات، زمان‌بندی، محتوا، بازبینی‌ها، مبلغ و پرداخت، هزینه‌های جانبی، دسترسی‌ها، موارد قابل تحویل، معیارهای فنی، آموزش، رفع ایراد، پشتیبانی، تغییرات پروژه و شرایط خاتمه همکاری از مهم‌ترین موضوعاتی هستند که باید متناسب با پروژه روشن شوند.
آیا تعداد صفحات سایت باید در قرارداد نوشته شود؟
اگر تعداد یا نوع صفحات روی حجم کار اثر دارد، مشخص کردن آن یا تعریف محدوده‌ای روشن می‌تواند از اختلاف برداشت جلوگیری کند. برای صفحات پویا نیز بهتر است ساختار و Template مورد انتظار مشخص شود.
آیا هزینه هاست و دامنه جزو هزینه طراحی سایت است؟
الزاماً خیر. این موضوع به پیشنهاد و توافق طرفین بستگی دارد. قرارداد باید مشخص کند هزینه خرید و تمدید هر سرویس بر عهده چه کسی است و آیا در مبلغ پروژه محاسبه شده یا خیر.
پشتیبانی در قرارداد طراحی سایت شامل چه چیزهایی است؟
تعریف ثابتی برای همه پروژه‌ها ندارد. ممکن است رفع خطا، Update، Backup یا خدمات دیگری را شامل شود. مدت و دامنه خدمات باید در همان قرارداد یا پیوست آن مشخص شود.
تفاوت رفع ایراد با درخواست تغییر چیست؟
به‌صورت اجرایی، رفع ایراد معمولاً به اصلاح عملکردی مربوط است که طبق Scope باید کار می‌کرده است؛ در حالی که Change Request می‌تواند تغییر یا قابلیت جدیدی خارج از محدوده قبلی باشد. تعریف دقیق باید در توافق پروژه روشن شود.
در قرارداد طراحی سایت وردپرسی چه نکاتی مهم‌تر است؟
علاوه بر بندهای عمومی، وضعیت License قالب و افزونه‌ها، Updateها، Backup، دسترسی Administrator و سرویس‌های Third-party اهمیت ویژه‌ای دارند.
آیا باید دسترسی هاست و وردپرس هنگام تحویل داده شود؟
نوع و سطح دسترسی موردنیاز به ساختار پروژه و توافق طرفین بستگی دارد. بهتر است پیش از شروع پروژه مشخص شود چه حساب‌ها و Credentialهایی در مرحله تحویل ارائه خواهند شد.
آیا می‌توان در قرارداد رتبه مشخص گوگل را تضمین کرد؟
رتبه‌بندی موتور جستجو تحت تأثیر عوامل متعدد و شرایط رقابتی است. بهتر است تعهدات فنی یا خدمات سئو به شکل خروجی‌های مشخص تعریف شوند و با نتیجه قطعی رتبه‌بندی اشتباه گرفته نشوند.
اگر در میانه پروژه قابلیت جدید بخواهیم چه می‌شود؟
بهتر است قرارداد فرایند Change Request داشته باشد تا اثر درخواست جدید بر Scope، هزینه و زمان بررسی و سپس در صورت توافق اجرا شود.
آیا این چک‌لیست جای قرارداد حقوقی را می‌گیرد؟
خیر. این مقاله برای شناخت موضوعات اجرایی پروژه طراحی سایت است. متن قرارداد و بندهای حقوقی باید متناسب با شرایط واقعی همکاری و در صورت نیاز با نظر متخصص مربوط بررسی شوند.
جمع‌بندی؛ قبل از امضای قرارداد طراحی سایت چه چیزی را بررسی کنیم؟
قرارداد طراحی سایت زمانی مفید است که انتظارات دو طرف را به موارد قابل فهم و قابل بررسی تبدیل کند. عبارت‌های کلی مانند «سایت حرفه‌ای»، «پشتیبانی کامل» یا «سئوی سایت» بدون تعریف دقیق می‌توانند در ادامه پروژه برداشت‌های متفاوتی ایجاد کنند.
پیش از امضا، بیشترین توجه را به محدوده پروژه، امکانات، مسئولیت محتوا، زمان‌بندی، پرداخت، هزینه‌های جانبی، مالکیت و دسترسی‌ها، تحویل، رفع ایراد، پشتیبانی و روش رسیدگی به تغییرات جدید اختصاص دهید.
همچنین قرارداد را جدا از پیشنهاد فنی بررسی نکنید. کیفیت همکاری فقط به متن قرارداد وابسته نیست؛ شناخت درست نیاز پروژه، Scope منطقی و انتخاب مجری متناسب با آن نیز اهمیت دارد.
برای پروژه طراحی سایت خود به Scope مشخص نیاز دارید؟
پیش از شروع پروژه می‌توان نیازها، صفحات، امکانات و مسیر اجرای سایت را مشخص کرد تا پیشنهاد فنی و محدوده همکاری بر اساس نیاز واقعی کسب‌وکار شکل بگیرد.
بررسی خدمات طراحی سایت مارالورا
2 دیدگاه دربارهٔ «قرارداد طراحی سایت شامل چه مواردی است؟ چک‌لیست قبل از امضا»
هنوز امتیازی برای این مطلب ثبت نشده است. اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد.